Jest znanym polskim biologiem pochodzenia ukraińskiego, który zyskał uznanie w Stanach Zjednoczonych, pisze strona gdansk-name.eu. Mowa o genetyku i profesorze onkologii na Uniwersytecie Wisconsin w Madison, Wacławie Szybalskim. W tym artykule opowiemy więcej o jego życiu i pracy naukowej.
Jego młodość
Wacław Szybalski urodził się w 1921 roku we Lwowie. Pochodził z inteligentnej polskiej rodziny szlacheckiej. Jego rodzice utrzymywali przyjazne stosunki z lwowską inteligencją, w tym z antropologiem Janem Czekanowskim i bakteriologiem Rudolfem Weiglem. Wacław uzyskał wykształcenie średnie we Lwowie w Państwowej Szkole imienia Króla Kazimierza Wielkiego.
W czasie II wojny światowej Szybalski rozpoczął studia na Wydziale Chemii Politechniki Lwowskiej. To właśnie na tej uczelni zafascynował się wykładami specjalisty od fermentacji Adolfa Justy. W tym okresie Wacław rozpoczął pracę w Instytucie Badań nad Tyfusem i Wirusami.
Działalność naukowa
W 1944 roku Wacław opuścił rodzinny Lwów i przeprowadził się do Gdańska. W Wolnym Mieście czekało go wiele zmian. W Gdańsku Szybalski rozpoczął pracę na czterech stanowiskach jednocześnie, m.in. na Politechnice Gdańskiej, w Urzędzie Wojewódzkim, Inspektoracie Normalizacyjnym oraz Izbie Przemysłowo-Handlowej.
Politechnika Śląska uznała dyplom Szybalskiego, który uzyskał we Lwowie. Dzięki wykształceniu biotechnologicznemu udało mu się utworzyć wydział technologii żywności na Politechnice Gdańskiej. Później uzyskał tam stopień doktora nauk chemicznych.
W 1949 roku Wacław przeprowadził się do Kopenhagi. To tutaj rozpoczął pracę nad genetyką drożdży w znanym duńskim laboratorium. Kilka lat później Szybalski wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie rozpoczął pracę w Cold Spring Harbor Laboratory. Później Wacław przeniósł się na Uniwersytet w Nowym Brunszwiku. W 1960 roku rozpoczął pełnoetatową pracę na Uniwersytecie Wisconsin-Madison.
W USA polski biolog dokonał wielu odkryć. Wacław wprowadził szereg oryginalnych metod badawczych. Uczestniczył także w opracowaniu metod wirowania i separacji kwasów nukleinowych w chlorku i siarczanie cezu oraz badań mikroskopii elektronowej.
Wiele lat poświęcił pracy nad mechanizmami mutagenezy chemicznej. Wacław jako pierwszy przedstawił bezpośrednie dowody na istnienie związku przyczynowego między mutagenezą a kancerogenezą. Otworzył laboratorium, które stworzyło podstawy do mapowania transkrypcji bakteriofagów. W 1976 roku Wacław założył Gene, jedno z najpopularniejszych mediów naukowych w Ameryce. W tamtym czasie amerykańskie czasopisma specjalizujące się w tej dziedzinie nie poświęcały zbyt wiele uwagi zagadnieniom genetycznym, więc Szybalski i zespół redakcyjny mieli okazję wypełnić tę niszę. W tamtym czasie było o czym pisać, ponieważ badania genetyczne miały wkrótce eksplodować.
Wacław Szybalski był aktywnie zaangażowany w realizację globalnego projektu dotyczącego badania ludzkiego genomu. Jego dorobek naukowy obejmował 360 publikacji z dziedziny mikrobiologii, genetyki ogólnej, mutagenezy i biologii molekularnej. Mimo że przez większość życia mieszkał w Stanach Zjednoczonych, nigdy nie zapominał o swoich korzeniach. W 2007 roku Wacław był inicjatorem uroczystego odsłonięcia tablicy poświęconej polskim profesorom zabitym przez Niemców w 1941 roku we Lwowie. Biotechnolog Wacław Szybalski zmarł w 2020 roku w Madison. Polski naukowiec zrobił wiele dla rozwoju światowej nauki, w szczególności w dziedzinie genetyki i biotechnologii.