Meteorolodzy w Gdańsku i Sopocie regularnie rejestrują zmiany w środowisku naturalnym. Położenie geograficzne miast jest ważnym aspektem badań. Anomalie spowodowane globalnymi zmianami klimatycznymi zwiększają ryzyko powodzi w obu miastach, pisze gdansk-name.eu.
Monitorowanie
Gdańsk i Sopot wspólnie realizują projekt „Rozbudowa systemów informowania i ostrzegania o zagrożeniach, w szczególności powodziowych dla Gdańska i Sopotu”. Celem projektu jest stworzenie nowoczesnego, zintegrowanego i w pełni cyfrowego systemu ostrzegania wraz z systemem monitorowania hydrologicznego, który pozwoli skutecznie powiadomić jak największą liczbę mieszkańców o zagrożeniu powodziowym.
Najcięższe powodzie są powodowane przez ulewne deszcze, które występują podczas tzw. „oberwania chmury”. Takie powodzie z reguły mają nieoczekiwany charakter i są krótkotrwałe, ale gwałtowne.
Gdańsk charakteryzuje się bardzo dużą przestrzenną zmiennością opadów – jedną z największych w Polsce. W niemal każdej zlewni potoków gdańskich ten sam epizod opadowy może przebiegać w zupełnie inny sposób. Dlatego w czasie powodzi decyzje powinny opierać się na wnioskach z monitoringu całego systemu odwadniającego i jednoczesnej analizie informacji o zmianach intensywności opadów.
Projekt przewiduje znaczną rozbudowę systemów informowania i ostrzegania o istniejącym już zagrożeniu. W różnych dzielnicach Gdańska zainstalowano 19 nowych deszczomierzy (stacje pomiarowych ilości opadów) oraz 55 nowych sond hydrologicznych, które pokazują poziom wody w niemal wszystkich zbiornikach i ciekach. Wszystko to pozwala szybko zareagować na zagrożenie.
W Sopocie pojawiły się 4 nowe stacje pomiarowe z deszczomierzami oraz 3 stacje pomiarowe z sondą do obserwacji warunków meteorologicznych. Urządzenia pozwalają ocenić rzeczywistą sytuację podczas ekstremalnych opadów oraz szybko i adekwatnie podjąć działania w sytuacji kryzysowej w celu zmniejszenia ryzyka zagrożenia. Dane ze wszystkich gdańskich urządzeń rejestrujących można monitorować na stronie Miejskiego Przedsiębiorstwa Gdańskie Wody.
Rozbudowa systemu pomiarów hydrometeorologicznych pozwala właściwie zarządzać sytuacją powodziową i w pełni poznać aktualne zagrożenie: wielkość opadów, wypełnienie zbiorników, aktualny przepływ wody w ciekach oraz prognozowane zjawiska.
Dzięki realizacji projektu kilkukrotnie wzrosła liczba urządzeń w systemie monitoringu hydrologicznego Gdańska (wcześniej było to ponad 30 urządzeń: sond i deszczomierzy), co znacznie zwiększyło bezpieczeństwo przeciwpowodziowe miasta.
Ostrzeżenia
Zgodnie z projektem zainstalowano syreny sygnalizacyjne, które w razie zagrożenia będą emitować komunikaty głosowe. Syreny są sterowane z Miejskiego Centrum Zarządzania Kryzysowego lub Wojewódzkiego Centrum Zarządzania Kryzysowego. Nowa infrastruktura została zainstalowana głównie w celu ostrzeżenia przed ryzykiem powodzi, choć może być wykorzystywana również w innych sytuacjach kryzysowych.
W Gdańsku pojawiło się 55 nowych punktów alarmowych, wśród których znajdują się elektroniczne syreny, radiotelefon, blok sterujący i maszt antenowy. Dodatkowo rozbudowano 15 istniejących punktów alarmowych, w których pojawił się radiotelefon i blok sterujący. W Sopocie, który jest znacznie mniejszy pod względem powierzchni terenów zurbanizowanych, planowana jest modernizacja analogowej stacji bazowej oraz instalacja 3 nowych dodatkowych elektronicznych syren alarmowych.
Budowa systemu informacyjno-ostrzegawczego pozwoli na informowanie mieszkańców o zagrożeniu za pomocą komunikatów głosowych oraz zapewni objęcie zasięgiem obszarów, które dotychczas znajdowały się poza granicami systemu informowania głosowego.
Zalety
Rozbudowany system monitoringu hydrologicznego i alarmowania to szybka ocena zagrożenia, zarządzanie ryzykiem powodziowym oraz skuteczne wczesne ostrzeganie mieszkańców. Umożliwi im to podjęcie odpowiednich środków ochronnych, w tym:
- podniesienie poziomu bezpieczeństwa przeciwpowodziowego
- poprawa jakości i szybkości informowania mieszkańców o zagrożeniu
- przeprowadzenie badań wielkości opadów jako czynnika ryzyka oraz wysokości poziomu wody w zbiornikach i ciekach jako reakcji zlewni
W kolejnych etapach uzyskane dane będą podstawą do dokładnej analizy występujących zjawisk w zlewniach, co pozwoli na stworzenie szczegółowych scenariuszy przebiegu zagrożeń.
Konserwacja
Fundamentem ochrony przeciwpowodziowej Gdańska jest sieć ponad 50 zbiorników retencyjnych rozmieszczonych kaskadowo na potokach, tworzących unikalny system w porównaniu do innych polskich miast. Inne są na etapie projektowania. Odwadnianie zapewnia również ponad 20 tys. studni i 18 tys. wpustów ulicznych, 317 km potoków i rowów, 751 km sieci kanalizacji deszczowej, 15 km wałów przeciwpowodziowych i 6 ogrodów deszczowych. Od 2001 roku pojemność retencyjna Gdańska wzrosła ponad 5-krotnie.
Ważnym elementem strategii zintegrowanego zarządzania wodą opadową w Gdańsku są obiekty małej retencji, które naśladują naturę w gromadzeniu, oczyszczaniu i opóźnianiu spływu wód deszczowych. Dlatego powstają miejskie ogrody deszczowe, a mieszkańców zachęca się do samodzielnego budowania takich rozwiązań. Opracowywany jest „Gdański Przewodnik Małej Retencji” – ukazała się już jego pierwsza część, poświęcona ogrodom deszczowym.
Łącznie w Gdańsku istnieje 5 głównych kierunków zagospodarowania wód opadowych – utrzymanie zbiorników, pól, ulic, podwórek i infrastruktury miejskiej. Tworzą niebiesko-zieloną infrastrukturę miasta, wspierającą adaptację do zmian klimatu, nieprzepuszczalną strukturę.
Celem monitoringu przyrody jest określenie wpływu zmian środowiskowych na organizmy w celu zapobiegania negatywnym skutkom zjawisk zachodzących w przyrodzie, a więc pozyskiwania danych dla organizacji skutecznej ochrony gatunkowej i systemów ekologicznych. Główny Inspektor Ochrony Środowiska jest odpowiedzialny za monitoring przyrodniczy różnorodności biologicznej i krajobrazowej w ramach państwowej kontroli nad środowiskiem.
Monitoring przyrody to regularne obserwacje i pomiary poszczególnych elementów przyrody żywej, prowadzone w celu pozyskiwania informacji.
System umożliwia pracę w niebezpiecznych miejscach przez całą dobę. Oprócz tego funkcjonalność zapewnia dostęp do bazy danych państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Dzięki temu możliwe jest łatwe i szybkie podejmowanie decyzji dotyczących aktualnych danych, w tym zdjęć satelitarnych.
Dzięki temu, że odpowiednie informacje zapewniają dostęp do wielu baz danych w jednym zintegrowanym systemie, pozwala to na lepsze i szybsze zarządzanie akcjami ratowniczymi. Pozwala także na zaangażowanie społeczności w proces ochrony przeciwpowodziowej.
Dzięki aplikacji mobilnej każdy może wysłać wiadomość o zagrożeniu powodzią, załączając zdjęcia i filmy z miejsca zdarzenia. Mieszkańcy osiedli otrzymują możliwość szybkiej reakcji na ewentualne zagrożenie i podjęcia odpowiednich działań, które mogą pomóc w ratowaniu ludzi. Oczywiste jest, że proces ochrony ludzi przed skutkami powodzi będzie kontynuowany. Specjaliści planują dalszą modernizację systemów monitoringu.
