Park Brzeźnieński im. Jana Jerzego Haffnera

Park Brzeźnieński im. Jana Jerzego Haffnera — kurort z 1831 roku między molo a plażą

Gdyby nie doktor z armii napoleońskiej, Gdańsk mógłby nigdy nie zostać miastem kąpielowym. Jan Jerzy Haffner przekonał francuskiego gubernatora Jeana Rappa, by w Brzeźnie założyć pierwszy nad gdańską zatoką zakład kąpielowy — i to właśnie jego imię park nosi od 2002 roku. Sam park zaczął się w 1831 roku jako pas zieleni chroniący drogę, a w latach 1840–1842 nadmorski las zamieniono w formalne założenie z osiami widokowymi. Dziś to około dziesięciu hektarów starych olsz, jesionów i sosen, w linii prostej między pętlą tramwajową a molo, po którym wchodzi się sto trzydzieści sześć metrów w morze.

Najważniejsze atrakcje

• Molo w Brzeźnie — obecna konstrukcja o długości 136 metrów i szerokości 7,2 metra, wzniesiona w latach 1993–1996 i otwarta 19 lipca 1996 roku.
• Dom Zdrojowy — budynek z około 1900 roku, symbol kurortowej przeszłości dzielnicy i punkt orientacyjny na końcu linii tramwajowej.
• Pergola z punktem widokowym — element odtworzony podczas rewitalizacji, z widokiem na plażę i zatokę.
• Fortyfikacje plażowe — pozostałości Baterii Plażowej, której budowę rozpoczęto w 1896 roku, oraz betonowych schronów z lat 1908–1914.
• Zabytkowy drzewostan — ponad 4860 drzew, wśród nich olsza szara i czarna, jesion, wierzba biała, sosna, klon, jawor, brzoza brodawkowata i wiąz.
• Zdrój wody pitnej — nawiązanie do uzdrowiskowej tradycji miejsca, przywrócone przy przebudowie parku.

Co znajdziesz w parku

Park jest wąski i długi, rozciągnięty równolegle do brzegu, więc każda ścieżka prowadząca na północ kończy się piaskiem.

• Osie widokowe z lat 1840–1842 — czytelny do dziś układ kompozycyjny wykrojony w nadmorskim lesie.
• Aleje spacerowe — utwardzone i zacienione, prowadzące od strony miasta prosto ku promenadzie nadmorskiej.
• Promenada i kąpielisko — plaża w Brzeźnie została wyróżniona w programie Błękitnej Flagi w 2007 i 2009 roku, a w 2010 zyskała uznanie międzynarodowe.
• Nadmorska trasa rowerowa — prowadzi stąd na wschód, w stronę Nowego Portu, i na zachód, przez Park Reagana do Jelitkowa.
• Tereny rekreacyjne — polany, ławki i miejsca odpoczynku rozmieszczone wzdłuż głównych ciągów.
• Ślady dawnych pomników — w 1925 roku stanął tu monument 17. pułku artylerii, zniszczony pod koniec lat 50. XX wieku.

Co robić i dla kogo

• Dla spacerowiczów — klasyczna trasa: park, promenada, molo i z powrotem brzegiem; da się ją przejść w godzinę.
• Dla rodzin z dziećmi — cień w parku, piasek za wydmą i molo, po którym można wejść nad wodę bez moczenia stóp.
• Dla rowerzystów — węzeł nadmorskiej trasy rowerowej łączącej Nowy Port z Jelitkowem i Sopotem.
• Dla miłośników historii militarnej — relikty pruskich umocnień: Bateria Plażowa z 1896 roku i schrony betonowe z lat 1908–1914.
• Dla amatorów zdjęć o zachodzie — molo skierowane w otwartą wodę daje jeden z lepszych widoków na zatokę w całym mieście.
• Dla seniorów — płaski teren, gęsty cień, ławki co kilkadziesiąt metrów i tramwaj kończący bieg tuż przy parku.

Jak dojechać i informacje praktyczne

Park leży w dzielnicy Brzeźno, w północnej części Gdańska. Tramwaje linii 3 i 5 kończą tu bieg na pętli Dom Zdrojowy Brzeźno, praktycznie u wejścia do parku; dojeżdżają też autobusy z Wrzeszcza i Nowego Portu, a koleją miejską SKM najbliżej jest ze stacji Gdańsk Brzeźno. Wstęp do parku, na promenadę i na molo jest bezpłatny, teren nie jest ogrodzony i pozostaje otwarty całą dobę; własne godziny mają wyłącznie sezonowe punkty gastronomiczne, wypożyczalnie i obiekty przy plaży. Na spokojne przejście parku wraz z molo wystarczy godzina. Alejki są utwardzone i płaskie, a dojście na molo dostosowane do wózków; jedynie zejścia w piach bywają trudniejsze.

Kiedy przyjechać

Wiosną park zieleni się wcześnie, bo osłania go las i wydma, a olsze nad wilgotnym podłożem ruszają jako pierwsze; maj to tu najprzyjemniejszy miesiąc, jeszcze bez tłumów. Latem Brzeźno żyje pełną parą — plaża, molo, koncerty i festyny; cień starych drzew w głębi parku jest wtedy najcenniejszy, a molo najładniej wygląda tuż po wschodzie słońca, gdy jest jeszcze puste. Jesień pokazuje bałtycką stronę tego miejsca: sztormy przelewają fale przez pomost, wiatr niesie mgłę wodną nad park, a spacer po molo staje się przygodą. Zimą, przy mrozie i wietrze od północy, brzeg bywa oszroniony, a park cichnie zupełnie; to najlepsza pora, by zobaczyć relikty fortyfikacji, których latem nie widać spod zieleni.

Warto wiedzieć

Historia parku zaczyna się w 1831 roku, gdy zieleń posadzono dla ochrony drogi łączącej rosyjskie magazyny wojskowe i stację kwarantanny w Brzeźnie z Nowym Portem. W latach 1840–1842 nadmorski las przekształcono w park z osiami widokowymi — i w tej formie przetrwał jako zaplecze wypoczynkowe dla gości pobliskiego zakładu kąpielowego i uzdrowiska. Wraz z Parkiem Oliwskim i Oruńskim tworzy trójkę najważniejszych historycznych założeń ogrodowych Gdańska; zajmuje około dziesięciu hektarów i wyróżnia się położeniem bezpośrednio przy plaży. Patron, Jan Jerzy Haffner, był lekarzem armii napoleońskiej; to on przekonał gubernatora Jeana Rappa do utworzenia pierwszego gdańskiego zakładu kąpielowego, a nazwę park nosi od 2002 roku. Wojskowa przeszłość zostawiła tu wyraźny ślad: budowę Baterii Plażowej rozpoczęto w 1896 roku, betonowe schrony powstawały w latach 1908–1914, a w 1925 roku stanął pomnik 17. pułku artylerii, zniszczony pod koniec lat 50. XX wieku. Pierwsze molo w Brzeźnie zbudowano w 1900 roku i miało 100 metrów; w dwudziestoleciu międzywojennym rozbudowano je do 250 metrów długości i 6 metrów szerokości. Obecne, wzniesione kilometr na północny zachód od poprzedniego, powstało w latach 1993–1996 i zostało otwarte 19 lipca 1996 roku. Rewaloryzację parku rozpoczęto w 2001 roku, a zakończono w lipcu 2010; policzono wtedy ponad 4860 drzew.

Wskazówki dla odwiedzających

• Wejdź do parku od strony pętli tramwajowej i idź na północ — wyjdziesz dokładnie na wejście na molo.
• Na molo najlepiej iść wcześnie rano albo późnym wieczorem; w środku dnia w sezonie potrafi być ciasno.
• Poszukaj betonowych schronów przy skraju plaży — najłatwiej je dostrzec poza sezonem wegetacyjnym, gdy nie zasłania ich zieleń.

Pytania i odpowiedzi

Kim był Jan Jerzy Haffner? Lekarzem armii napoleońskiej, który przekonał francuskiego gubernatora Jeana Rappa do utworzenia w Brzeźnie pierwszego gdańskiego zakładu kąpielowego. Park nosi jego imię od 2002 roku.

Jak długie jest molo w Brzeźnie? Obecna konstrukcja ma 136 metrów długości i 7,2 metra szerokości. Zbudowano ją w latach 1993–1996 i otwarto 19 lipca 1996 roku.

Czy wejście na molo jest płatne? Nie. Wstęp do parku, na promenadę i na molo jest bezpłatny.

Ile drzew rośnie w parku? Ponad 4860 — głównie olsza szara i czarna, jesion, wierzba biała, sosna, klon, jawor, brzoza brodawkowata i wiąz.

Jak duży jest park? Zajmuje około dziesięciu hektarów i należy — obok Parku Oliwskiego i Oruńskiego — do trzech najważniejszych historycznych założeń ogrodowych Gdańska.

Czy zostały tu ślady fortyfikacji? Tak. Budowę Baterii Plażowej rozpoczęto w 1896 roku, a betonowe schrony powstawały w latach 1908–1914; ich relikty są w parku widoczne do dziś.

Jak tu dojechać komunikacją miejską? Tramwaje linii 3 i 5 kończą bieg na pętli Dom Zdrojowy Brzeźno, tuż przy parku. Dojeżdżają też autobusy, a koleją miejską SKM najbliżej jest ze stacji Gdańsk Brzeźno.

Kiedy park został odnowiony? Rewaloryzację rozpoczęto w 2001 roku, a zakończono w lipcu 2010; przywrócono wtedy między innymi pergolę z punktem widokowym i zdrój wody pitnej.