Elektrownia wodna znajdująca się niedaleko małej wsi Soszyca jest uważana za jedną z najstarszych na świecie. Obiekt powstał w XVIII wieku. Na początku był to młyn, później elektrownia wodna zapewniała pracę tartaku i papierni – pisze gdansk-name.eu.
Początek
Budynek, który w różnych okresach pełnił dość znaczną liczbę funkcji, został przekształcony w elektrownię wodną w latach 1889-1896. Dzięki żydowskiemu właścicielowi przedsiębiorstwa, który niedługo potem ogłosił bankructwo, nastąpił proces zmian. Po jakimś czasie Niemcy postanowili ponownie uruchomić elektrownię.
Już od pół wieku za obiekt odpowiada pokolenie kaszubskiej rodziny Gliszczyńskich. Obiekt jest wyposażony w turbinę Peltona, wyprodukowaną w 1898 roku przez wielką manufakturę Schichau, największego elbląskiego fabrykanta. Urządzenia te wciąż spełniają swoją funkcję od 1920 roku, wytwarzają energię elektryczną o mocy 250 kW. Obiekt ten uważany jest za najstarszy i najcenniejszy w swoim rodzaju w Europie.
Jest to pierwsza elektrownia wodna tego typu w Europie. Jej stworzenie było dość trudnym zadaniem dla inżynierów, więc trwało dość długo. Podobną instytucją jest Elektrownia Wodna „Kamienna”, która posiada moc 0,96 MW na rzece Drawa (dopływ Noteci), w powiecie strzelecko-drezdeneckim w województwie lubuskim. Jej budowę rozpoczęto w 1896 roku (pięć lat po uruchomieniu pierwszej na świecie elektrowni wodnej), a ukończono w 1903 roku. Początkowo do produkcji karbidu wykorzystywano energię elektryczną, dopiero od 1909 roku obiekt dostarczał energię dla sąsiednich miast.
Kilometr poniżej źródła rzeki Słupi z jeziora Żukówko zainstalowano jaz, który zablokował rzekę i skierował jej wody do sztucznego kanału o długości około 1700 metrów, prowadzącego do elektrowni. Na odcinku o długości 4 kilometrów spadek przekroczył 14 metrów. Ten sztuczny kanał ma bardzo strome koryto, w pobliżu którego należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ płynąca z dużą prędkością woda była przyczyną wielu wypadków.
Młodzi inżynierowie często przyjeżdżali do Soszycy. Mogli oni zapoznać się z działaniem, na przykład, ponad 100-letnich żarówek z włóknem węglowym oraz generatora AEG, który wciąż sprawnie działa. Przed modernizacją w 2012 roku zainstalowano turbinę Francisa firmy Schichau Elbląg z 1896 roku i prądnica firmy AEG z 1920 roku.
Dla turystów
Techniczną sensacją elektrowni stał się także jedyny zachowany na kontynencie europejskim wirnik płaszczowy, zainstalowany w latach 30. XX wieku. Obecnie zainstalowane są następujące turbiny: Francisa typu TF-900 z 2009 roku i prądnica firmy Dolmel typu GBBH-1728SX z 2012 roku o maksymalnej mocy 525 kVA.
Zwiedzanie elektrowni wodnej Struga możliwe jest w okresie od czerwca do września w godzinach od 8:00 do 15:00, w grupach zorganizowanych, po wcześniejszej rezerwacji. Elektrownia w Soszycy nie ma jednak żadnych walorów architektonicznych, dlatego polecana jest głównie pasjonatom energetyki.
Turyści mogą odpoczywać w tym miejscu. Ponadto można korzystać z kajaków na rzece. W jednym z takich spływów uczestniczył nawet kardynał Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II. Przypomina o tym odpowiednia tablica pamiątkowa na głazie.
Naturalny szlak jest idealny dla miłośników spacerów. Można tu również zwiedzić wodny zamek i pozostałości wczesnośredniowiecznej osady. W sali muzealnej można podziwiać plany techniczne lub używane urządzenia. Teren w pobliżu elektrowni wodnej oraz sam obiekt można zwiedzać z przewodnikiem, organizowane są również lekcje muzealne, które pozwalają turystom zdobyć dużo informacji o historii i rozwoju instytucji.
