W wielu gdańskich domach bez trudu znajdziemy rzeczy, które od miesięcy, a nawet lat, jedynie niepotrzebnie zajmują miejsce w szafie. Najprostszym, a zarazem najbardziej szkodliwym rozwiązaniem jest wyrzucenie ich do kontenera na odpady zmieszane. Tymczasem za mała marynarka, suknia założona tylko raz na wyjątkową okazję czy dżinsy, które dawno wyszły z mody, mogą zyskać drugie życie.
W Gdańsku niepotrzebną odzież można przekazać organizacjom charytatywnym lub oddać do profesjonalnego recyklingu. Dzięki temu rzeczy, które mogłyby skończyć na wysypisku śmieci, wciąż mogą posłużyć innym ludziom lub zostać przetworzone na zupełnie nowe materiały. W tym artykule na portalu gdansk-name.eu podpowiemy Państwu, gdzie dokładnie oddać stare ubrania w Gdańsku, aby przyniosły one korzyść społeczeństwu i nie szkodziły środowisku naturalnemu.
Punkty Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK)
Wyroby włókiennicze to obecnie jedna z najbardziej problematycznych kategorii odpadów domowych. Tekstylia szybko się niszczą, są kupowane pod wpływem impulsu i w ogromnych ilościach trafiają na składowiska, gdzie rozkładają się latami, zanieczyszczając przy tym glebę oraz wody gruntowe. W związku z tym Unia Europejska regularnie pracuje nad nowymi inicjatywami, które mają całkowicie zmienić podejście do gospodarki tekstyliami.
W 2025 roku państwa członkowskie zdecydowały się postawić na gospodarkę obiegu zamkniętego, odchodząc od przestarzałego podejścia: „kup – załóż – wyrzuć”. Parlamentarzyści UE uzgodnili wprowadzenie obowiązkowej, selektywnej zbiórki tekstyliów. W ramach tej inicjatywy, od 1 stycznia 2025 roku w Polsce zaczęły obowiązywać przepisy, zgodnie z którymi każda gmina ma obowiązek prowadzenia punktów selektywnej zbiórki odpadów, które bezpłatnie przyjmują zużytą odzież i tekstylia. W Gdańsku takie punkty (PSZOK) zlokalizowane są pod adresami:
- ulica Elbląska 66;
- ulica Jabłoniowa 55.
Warto pamiętać, że obywatelom, którzy wyrzucą zniszczony sweter czy starą pościel do kontenera na odpady zmieszane, grozi teraz wysoka kara grzywny.
Zdaniem Joanny Kądziołki, prezeski Polskiego Stowarzyszenia Zero Waste, mimo że Polska formalnie spełniła wymogi unijne, same zmiany w ustawodawstwie to wciąż za mało, by rozwiązać problem. Przykładowo w Krakowie, gdzie mieszka Kądziołka, działają tylko dwa punkty PSZOK przyjmujące tekstylia, a ich lokalizacja jest oddalona od dużych osiedli mieszkaniowych. Identyczna sytuacja panuje w Gdańsku i innych metropoliach. Z powodu braku czasu oraz trudności logistycznych wielu mieszkańców rezygnuje z prawidłowej segregacji odpadów tekstylnych.
Kolejnym poważnym problemem jest niemal całkowity brak skutecznej kampanii informacyjnej. Wśród obywateli wciąż jest wiele osób, które:
- nie wiedzą o nowym obowiązku selektywnej zbiórki tekstyliów;
- nie rozumieją, dlaczego jest to potrzebne i co dzieje się dalej z tymi ubraniami;
- dowiadują się o zmianach dopiero w momencie, gdy zderzają się z dotkliwymi karami.
Kądziołka podkreśla, że do tej pory nie widziała żadnej zakrojonej na szeroką skalę kampanii, która nie tylko informowałaby o nowych zasadach, ale przede wszystkim wyjaśniała ich głęboki sens ekologiczny.
Sklepy charytatywne – pomaganie przez kupowanie
Jeśli Twoje wyroby włókiennicze są w dobrym stanie, nie musisz ich dostarczać do punktów recyklingu odpadów komunalnych. Niepotrzebną odzież w Gdańsku można z powodzeniem oddać do sklepów charytatywnych. To rozwiązanie daje jednocześnie szansę innym na zakup czegoś przydatnego w bardzo niskiej cenie. Te punkty handlowe działają na rzecz lokalnej społeczności w następujący sposób:
- przyjmują i sprzedają odzież, obuwie, zabawki, książki, drobne przedmioty gospodarstwa domowego oraz sprzęt RTV/AGD w dobrym stanie;
- część rzeczy trafia całkowicie bezpłatnie do osób potrzebujących, które nie mogą pozwolić sobie na ich zakup;
- znacząca część zarobionych pieniędzy jest przeznaczana na projekty socjalne oraz wsparcie lokalnych inicjatyw społecznych.
„Szafa Cudów” – lokalny ośrodek dobroczynności
„Szafa Cudów” to sklep charytatywny zlokalizowany w dzielnicy Piecki-Migowo. Przyjmowana jest tam odzież, obuwie oraz drobne akcesoria domowe. Ceny dla kupujących są niezwykle przystępne – sukienki, buty, płaszcze czy spodnie w doskonałym stanie można nabyć za symboliczną kwotę.
To miejsce to jednak coś więcej niż sklep – to prawdziwy ośrodek, w którym mieszkańcy dzielnicy wymieniają się informacjami. Pracownicy „Szafy Cudów” przyznają, że ludzie zaglądają do nich nie tylko na zakupy, ale również po poradę, a niekiedy nawet po pomoc w znalezieniu zatrudnienia. Choć placówka nie przyjmuje mebli ani dużego sprzętu AGD, pracownicy często pełnią rolę pośredników. Stali bywalcy zostawiają swoje numery telefonów i proszą o kontakt, jeśli pojawi się ktoś, kto chce oddać konkretną rzecz, której aktualnie szukają.
Adres: ulica Nałkowskiej 3/11.
Punkt Dobroczynny Fundacji „Droga”
Punkt Dobroczynny Fundacji „Droga” to najstarsza tego typu placówka w Gdańsku, położona w dzielnicy Wrzeszcz Górny. Mieszkańcy przynoszą tu nie tylko ubrania, ale także inne przedmioty, których już nie używają: od sprzętu AGD, przez meble, aż po pamiątki i dzieła sztuki.
Ogromnym zainteresowaniem cieszą się tu zwłaszcza przedmioty z okresu PRL. Znikają one z półek niemal błyskawicznie, a ich głównymi nabywcami są młodzi ludzie, którzy na nowo odkrywają estetykę minionych dekad. Co ciekawe, w tym sklepie charytatywnym nie znajdziemy sztywnych cen. Kupujący może sam zaproponować kwotę, a jeśli ma wątpliwości – pomocą służy sprzedawca. Targowanie się jest tu jak najbardziej naturalnym elementem całego procesu.
Placówka słynie również ze współpracy z lokalnymi artystami. Ze zniszczonej lub niekompletnej biżuterii powstają tu zupełnie nowe, autorskie ozdoby. Swoje prace przekazują tu także uznani twórcy, tacy jak ceramiczka Beata Kmiec. Dzięki temu stare rzeczy nie tylko otrzymują drugie życie, ale przechodzą prawdziwą metamorfozę i zyskują na wartości artystycznej.
Adres: ulica Karola de Gaulle’a 13.
Sklepy sieci LPP – moda w służbie ekologii
LPP — gdański gigant mody, który posiada 5 znanych marek:
- Reserved;
- House;
- Sinsay;
- Cropp;
- Mohito.
Od ponad ośmiu lat firma ta aktywnie angażuje się w zbiórkę używanej odzieży. Pierwsze tego typu inicjatywy wystartowały już w 2018 roku w wybranych salonach Reserved, a z czasem objęły całe portfolio grupy.
W lutym 2025 roku, po wprowadzeniu nowych przepisów dotyczących selektywnej zbiórki tekstyliów, gdańska firma ruszyła z ogólnopolską kampanią. W ponad 1000 salonów LPP w całej Polsce pojawiły się specjalne, kartonowe kontenery na tekstylia. Wyjątek stanowią jedynie najmniejsze punkty handlowe, gdzie brakuje miejsca na boxy, ale tam również można oddać stare ubrania – wystarczy przekazać je bezpośrednio pracownikowi przy kasie.
Po zebraniu, wszystkie rzeczy przechodzą przez wstępną selekcję. Ubrania w dobrym stanie trafiają do organizacji charytatywnych i osób potrzebujących. Natomiast zniszczone i nienadające się do noszenia materiały nie są wyrzucane – zostają przetworzone na czyściwo przemysłowe lub paliwo alternatywne. Eksperci LPP podkreślają: każda sztuka odzieży ma swoją wartość. Nawet jeśli nie nadaje się już do noszenia, może stać się użytecznym surowcem. W ten sposób gdańska firma stara się domykać obieg tekstyliów i minimalizować negatywny wpływ mody na środowisko.
Salony sieci LPP w Gdańsku można znaleźć w najważniejszych centrach handlowych:
- Galeria Bałtycka (ul. Grunwaldzka 141);
- Park Handlowy Matarnia (ul. Złota Karczma 26);
- Centrum Handlowe Auchan (ul. Szczęśliwa 3);
- Forum Gdańsk (ul. Targ Sienny 7).
Wyrzucając odzież do kontenera na odpady zmieszane, mieszkańcy Gdańska nie tylko ryzykują mandat, ale przede wszystkim stają się współodpowiedzialni za degradację środowiska. Na wysypisku tekstylia mogą zalegać przez dziesięciolecia, powoli się rozkładając i emitując metan. Włókna syntetyczne rozpadają się do mikroplastiku, a barwniki i chemikalia przesiąkają do wód. To, co mogło być cennym zasobem, staje się źródłem długotrwałego zatrucia planety. W Gdańsku mamy jednak wybór – niepotrzebne tekstylia można oddać do PSZOK-ów, fundacji lub specjalnych boksów w sklepach. Te proste działania realnie poprawiają sytuację ekologiczną w naszym regionie.
